سرپرستی آب در دوران نوین

نویسنده : مریم سادات شفائیان سنگ اتش(ورودی ۱۳۹۴ علوم و مهندسی آب)
کلمات کلیدی : حکمرانی آب
چکیده : معرفی کتاب امنیت جهانی آب، فرصت‌ها و تهدیدها
دوران نوین که بیشتر با انقلاب صنعتی در اروپای باختری و آمریکای شمالی شناخته شده به دوران ویژه‌ای از قدرت، دانش و رویه‌های اجتماعی که پیش از همه در سده‌های 16 و 17 در اروپا آغاز گردیده گفته می‌شود. این دوران در میانه سده بیستم به شکل یک رویه برتر اجتماعی در جهان پذیرفته شد؛ الگویی برای کشورهای کمتر توسعه‌یافته که گویی تمامی کشورها باید آرزوی رسیدن به آن‌را در سر داشته باشند. در واقع رویکرد این دوران بر پایه دیدگاه بخش کوچکی از جهان با ثروتی کلان و اقتصادی پیشرفته و گونه دیگری از بهره‌کشی اروپایی است؛ اما بسیار متفاوت‌تر از قبل و با روش‌های پیچیده‌تر که در آن بر سر محیط زیست و ساماندهی بهره‌برداری از منابع طبیعی گفتگو شده و به آن سلطه‌گری زیست‌محیطی یا بهره‌کشی نوین گفته می‌شود.
چرا سلطه‌گری زیست‌محیطی؟
زیرا یکی از شاخص‌های جوامع نوین پایه‌گذاری آنها بر نظام لیبرال-دموکراسی در حوزه سیاسی است. از این رو پس از عامل سرپرستی نامناسب نیروی کار، دومین عاملی که باعث شکست نظام سرمایه‌داری می‌شود واکنش‌های ناخواسته مردم به چالش‌های زیست‌محیطی است که در اثر نبود آینده‌اندیشی در استفاده از منابع می‌باشد. پس طبیعی است که در این نظام‌ها یکی از اولویت‌های مدیریتی بهره‌کشی صحیح و البته هرچه بیشتر از منابع طبیعی جهت جلب رضایت مردم ‌باشد؛ مثلا این نظام‌ها باید بتوانند بحران‌های زیست‌محیطی به ویژه بحران آب را کنترل نمایند.
رویکرد نوین (سلطه‌گری زیست‌محیطی) چگونه رویکردی است و به چه روشی انجام می‌شود؟
در این شیوه‌ی راهبردی، عوامل بر آمده از تمدن بشری همچون صنعتی شدن، شهرنشینی و جهانی‌سازی، پدیدآورنده خطرات زیست‌محیطی هستند. برای مثال یکی از این آسیب‌ها، بحران آب است. از همین جهت گفتمان درباره کمبود آب و پیامدهای آن بر آینده سیاره آبی به گونه‌ای هراس‌انگیز دنبال می‌گردد. باید دانست که در این روش توسعه بر پایه الگوی ویژه‌ای تعریف شده که بنا بر چارچوب‌های ناهمسان اجتماعی-اقتصادی در کشورهای در حال توسعه، در این کشورها قابل پیاده‌سازی نیست. گفتمان درباره پذیرش دوران نوین در خارج از اروپای شمالی و ایالات متحده آمریکا همچنان ادامه دارد و باید منتظر نتایج این رویکرد، به ویژه پیامدهای زیست‌محیطی آن ماند.
با وجود این رویکرد و با تمام تلاش‌هایی که در جهت سلطه‌گری بر منابع صورت می‌گیرد، خطر فروپاشی درونی نظام نوین از آغاز دوران صنعتی‌شدن وجود دارد؛ زیرا ظاهرا طبیعت در برابر فشار پیشرفت آدمی کم‌طاقت بوده و این خطر واکنش‌های ناخواسته مردم را بیش از پیش افزایش داده است. راه رهایی از این تهدید (فروپاشی) آمادگی نهادهای جامعه برای دگرگونی است.
از این رو چالش‌های زیست‌محیطی (و آب) در حوزه سیاسی-قانونی جای گرفته و نباید تنها به عنوان مسئله فراوانی یا کمبود طبیعی به شمار روند.
فالکن‌مارک بر این باور است که:«آب چالش پیش روی ما نیست، بلکه رویه سرپرستی و بهره‌برداری آن به دست جامعه چالش اصلی است. سرپرستی هوشمندانه آب باید بر پایه هماهنگی اجتماع با تنگناهای آبی و پدید آوردن سازمان‌هایی توانمند با توانایی پشتیبانی از گزینش‌های دشوار برای مردم باشد».

مشخصات کتاب:
نویسندگان: نولیناآی پاچووا (Nakayama)، میکی باسو ناکایاما (Mikiyasu)
مترجمان: محمدرضا خانی، پویا آقاسیدابوالقاسم
ناشر: خانیران
شماره ثبت در کتابخانه مرکزی دانشگاه فــردوسی مشهد: 8 الف / HD 1691

شناسنامه نشریه