به سامانه سند(سامانه نشریات دانشجویی دانشگاه فردوسی مشهد) خوش آمدید

علل و روند تاریخی تحریف نام خلیج فارس

نویسنده : محمد عجم
چکیده :
کشورهای عربی قرون متمادی زیر سلطه استعمارگران بودند و وقتی هم از زیر سلطه استعمار عثمانی و استعمار غرب آزاد شدند با کثرت دولتها و مرزهای مصنوعی و پدیده رژیم اسرائیل روبرو شدند، اعراب هویت عربی خود را از قبل بیشتر در خطر می دیدند لذا برای ارضای هوسهای عربیت و ناسیونالیزم عربی در دوره عبدالناصر هوس تغییر نام خلیج فارس بعد از بیشتر از دو هزار سال ایجاد شد. اتحادیه عرب از سال 1964، نام خلیج فارس را رسما کنار گذاشته و به رسانه ها توصیه کرده است که نام خلیج عربی را به کار ببرند. از همان زمان هم تلاش هایی صورت می گرفت که این نام جدید جعلی را در خارج از جغرافیای عربی نیز جا بیندازند. اما در آن دوره رسانه های عربی برد چندانی نداشتند و خیلی موفق نبودند در بیرون از جهان عرب این واژه رایج نشد و کاربردی نیافت . اما بدترین دوره در رابطه با تغییر نام خلیج فارس، دهه 1370 بود که در این سال ها شبکه های متعدد ماهواره ای عربی رایج شد که به زبان های غیر عربی هم برنامه پخش میکردند. این شبکه ها مخاطبانی در

کشورهای عربی قرون متمادی زیر سلطه استعمارگران بودند و وقتی هم از زیر سلطه استعمار عثمانی و استعمار غرب آزاد شدند با کثرت دولتها و مرزهای مصنوعی و پدیده رژیم اسرائیل روبرو شدند، اعراب هویت عربی خود را از قبل بیشتر در خطر می دیدند لذا برای ارضای هوسهای عربیت و ناسیونالیزم عربی در دوره عبدالناصر هوس تغییر نام خلیج فارس بعد از بیشتر از دو هزار سال ایجاد شد. اتحادیه عرب از سال 1964، نام خلیج فارس را رسما کنار گذاشته و به رسانه ها توصیه کرده است که نام خلیج عربی را به کار ببرند. از همان زمان هم تلاش هایی صورت می گرفت که این نام جدید جعلی را در خارج از جغرافیای عربی نیز جا بیندازند. اما در آن دوره رسانه های عربی برد چندانی نداشتند و خیلی موفق نبودند در بیرون از جهان عرب این واژه رایج نشد و کاربردی نیافت . اما بدترین دوره در رابطه با تغییر نام خلیج فارس، دهه 1370 بود که در این سال ها شبکه های متعدد ماهواره ای عربی رایج شد که به زبان های غیر عربی هم برنامه پخش میکردند. این شبکه ها مخاطبانی در سرتاسر جهان داشتند و در زبان های غیر عربی نام جعلی را به کار می بردند. کمی بعد شبکه های اینترنتی هم از راه رسید ، کشورهای عربی در رسانه های مختلف خود از این واژه نوساخته استفاده می کردند. در نتیجه وقتی مطبوعات کشورهای غیر عربی هم از آن استفاده می کردند، همان واژه را بدون اصلاح در روزنامه ها و مجلات غرب بکار می بردند. خصوصا الاهرام و روزنامه های مشهور دیگر عربی که نسخه آنلاین انگلیسی داشتند در جعل این نام به زبان های دیگر خیلی تاثیر گذار بودند. شبکه های معروف جهانی مانند" بی. بی. سی و " سی. ان. ان" وقتی با کارشناس عربی حوزه خلیج فارس در مورد مسائل خلیج فارس و جنگ و درگیری ها و مانورهایی که انجام می شد، مصاحبه می کردند، این مانورها پخش می شد و از واژه تازه جعل شده استفاده می کردند. روزنامه های عربی حتی روزنامه الاهرام در سال 80 مقاله ای نوشت تحت این عنوان که "چگونه خلیج فارس به خلیج عربی تبدیل شد" و در آن توضیح داد که روند بسیار موفقیت آمیز! این تغییر نام در کشورهای عربی و دیگران چه بوده است. در همان زمان پاسخی را تهیه کردم که برای بسیاری از مقامات فرستادم به مقامات مربوطه هشدار داده شد که خلیج فارس واقعا در جهان عرب به خلیج عربی تبدیل شده و اگر بی تفاوتی ما ادامه پیدا کند در سایر کشورها هم همینگونه خواهد شد، و با توجه به روند فعلی باید منتظر باشیم که این نام در زبان انگلیسی و زبان های غیر عربی هم تغییر کند(.همشهری 16 تا 27 مهر 1381) روند جعل این نام حتی در مطبوعات غربی به گونه ای بود که احساس خطری را در مردم به ویژه در بین اساتید دانشگاه به وجود آورد و دانشگاهیانی که در داخل و خارج از کشور بودند به این باور رسیدند که به مرور نام جدید برای خلیج فارس در زبان انگلیسی هم رایج خواهد شد. از حرکات پراکنده فردی تشکلی شکل گرفت به نام "پرشین گلف آنلاین" که در آن تمام اعضا به صورت آنلاین در سراسر جهان در تالار چت، تبادل اطلاعات و گفتگو می کردند و این وظیفه را برای خود در نظر گرفتند که با تحریف گران غربی مکاتبه و روشنگری کنند و سابقه تاریخی نام خلیج فارس را برای تحریف گران یادآوری نمایند. متن دفاعیه ای مستند به پیشینه کهن نام خلیج فارس تهیه شد و این که این نام در همه زمان ها ، مکان ها و زبان ها همواره خلیج فارس و معادلهای آن بوده است و کشورهای عربی به تازگی به دلایل سیاسی، نام جدیدی را خلق کرده اند و اشاره ای هم به دستورالعمل های سازمان ملل و قرار دادهای بین المللی و رویه کشورها و بخصوص عرب زبان ها در طول تاریخ می شد و از تحریف گران خواسته می شد که عرف رایج بین المللی را رعایت کنند. هزاران نامه و ایمیل به رسانه ها و تحریف گران ارسال شد که بسیار موفقیت آمیز بود در گروه آکادمیکی که جمع شده بودیم پیشنهاداتی مبنی بر این مطرح شد که از دولت جمهوری اسلامی ایران بخواهیم که یک سری اقدامات عملی انجام دهد. زیرا به عنوان دانشگاهی و مطبوعاتی عملا کار چندانی نمی توان انجام داد. در آن جا بود که پیشنهاد روز ملی خلیج فارس طرح گردید عده ای معتقد بودند که دولت این کار را نخواهد کرد، برخی دیگر معتقد بودند که دولت با توجه به این که می داند این جعل و تحریف چه پیامدهایی خواهد داشت، حتما همراهی و اقدام خواهد کرد. به هر حال، دولتها و موسسات عربی و هزینه های بسیار سنگینی پرداخت می کردند که موسسات جغرافیایی دنیا نام خلیج عربی را در کنار نام اصلی خلیج فارس داخل پرانتز بگذارند و اطلس های زیادی منتشر شد که در کنار خلیج فارس، نام خلیج عربی را هم اضافه می کردند. در کشورهای عربی خیابان ها و موسسات و مکان هایی را بنام خلیج عربی نام گذاری کردند و نام خلیج فارس را از بسیاری از کتب و مراجع قدیمی حذف کردند و حتی مجازات برای کاربرد آن اعمال کردند. حداقل قبل از داستان نشنال جغرافی 8 اطلس مشهور دیگر این جعل را انجام داده بودند تا این که این روند آبان 1383 به نشنال جغرافی هم رسید و نشنال جغرافی، بعد از نزدیک به حدود 120 سال از انتشارش، این نام جدید را کنار نام همیشگی خلیج فارس اضافه کرد و در این جا بود که موج عظیمی از همبستگی میان ایرانی ها ایجاد شد و یک طومار اینترنتی معروف 124 هزار امضایی تهیه شد و از آن جا بود که خوشبختانه روند شکل دیگری به خود گرفت رسانه های داخلی کشور همراه شدند و آن قدر بازتاب یافت که همه روزنامه نگاران و موسسات داخلی و خارجی متوجه شدند که باید مطالعه کنند و ببینند که حق با کیست؟ عربها و حتی غربی ها و حتی بسیاری از ایرانی هم تصور می کردند که نام خلیج فارس و خلیج عربی، هر دو در طول تاریخ رایج بوده است و ایرانیان به این خلیج فارس می گفتند و عرب ها، عربی. ولی خوشبختانه این موج اعتراضی باعث بیداری شد و مطالب بسیار زیادی منتشر و رسانه ای شد و برای پژوهشگران و خیلی ها مشخص شد که نام خلیج فارس در همه زبان ها بطور مستمر و لاینقطع و یگانه مورد استفاده بوده است. در همه زبان ها، خصوصا زبان عربی، خلیج فارس به کار می رفته است. تا سال 1958، اصلا هیچ نوشته عربی و یا سند عربی وجود ندارد که به جای خلیج فارس از خلیج عربی استفاده کرده باشد. و بسیاری از شخصیتهای علمی و پژوهشگر عربی به این حقانیت اعتراف کردند که قدم بزرگی بود. حتی یکی از نویسندگان عرب ضمن اعتراف به کاربرد مستمر تاریخی خلیج فارس به شوخی نوشته بود متوجه شدیم که نام خلیج فارس از عهد دایناسورها رایج بوده است؟ نویسندگان بسیار زیادی در جهان عرب دهان به اعتراف گشودند و مطلب نوشتند و اعتراف کردند که هیچگاه نام خلیج عربی تا قبل از دوره جمال عبدالناصر برای این دریا بکار نرفته از جمله آنها می توان به افراد مشهوری مانند: مفتی سنی مذهب یوسف قرضاوی در تلویزیون الجزیره برنامه شاهد علی العصر، پروفسور عبدالهادی التازی، احمد الصراف، محمد عابد الجابری، عبدالله بن کران (نخست وزیر ۲۰۱۱–۲۰17 مراکش)، عبدالمنعم سعید، عبدالخالق الجنبی، سرلشکر مجدی عمر و تنی چند از نویسندگان مشهور عرب و چند تن از رهبران دینی سنی در مورد اصالت نام خلیج فارس اشاره کرد.

نگاه های مختلف بازیگران منطقه ای و جهانی به نام خلیج فارس
کشورها از نظر تحریف نام خلیج فارس دو دسته هستند. دسته اول کشورهای عربی هستند که تقریبا از اوایل دهه شصت تصمیم گرفتند که نام جدید خلیج عربی را به کار ببرند. دسته دوم کشورهای غربی هستند. کشورهای عربی خود دو گروه هستند: گروه اول ، کشورهای عرب غیر از حاشیه خلیج فارس هستند مانند کشورهای مغرب عربی از جمله الجزایر که خود خیلی هوس تغییر نام خلیج فارس ندارند دسته دوم : کشورهای شورای همکاری خلیج فارس هستند و این ها بسیار برای تغییر این نام تلاش می کنند و هزینه می کنند و به موسسات مطالعاتی و اندیشکده ها و به بسیاری از رسانه های گروهی کشورها و موسسات جغرافیایی کمک می کنند و از موسسات جغرافیایی می خواهند که در سمینارها و مکاتبات و نوشته ها از واژه خلیج عربی در کنار خلیج فارس استفاده کنند. در دو کنفرانس بین المللی جغرافیایی در دهه 1380 شاهد این تلاشهای آنها بودم و یکی از آن ها موسسه جغرافیایی دولتی روسیه بود که با مدیر اطلس جغرافیایی آن علت آوردن نام جعلی را پرسیدم به صراحت گفت ما با موسسه عربی خلیج عربی در زمینه جغرافیایی همکاری داریم و به ما در تهیه این اطلس مساعدت کردند. در مورد دیگر بحرینی ها کتابچه ای چاپ و در کنفرانس توزیع کرده بودند و تشویق به این موضوع بود که باید از نام خلیج عربی در کنار خلیج فارس استفاده شود و استناد آن ها هم به 4 نقشه جعلی اروپایی بود که در آن ها نام خلیج عربی به کار برده شده بود که در مقابل حدود سه هزار نقشه و سند تاریخی خلیج فارس ذره در مقابل اقیانوس است. اما دسته دوم کشورهای غربی یا کشورهای غیر عربی اصولا تمایلی ندارند که نامی غیر از خلیج فارس به کار ببرند، زیرا می دانند که خلیج فارس نام درست و اصیل این پهنه جغرافیایی است. اما در هر جا که شاهد جعل و تحریف این نام هستید، یقین بدانید که پشت سر آن کمک مالی نهفته بوده است یا مثلا در مانورهای نظامی که در این سالها غربی ها در خلیج فارس دارند، از واژه های جعلی استفاده می شود که نشان دهنده سیاسی کردن نام های جغرافیایی است و برخلاف قوانین بین المللی است. بعضی رسانه های کشورهای غربی بخصوص انگلستان معمولا گاهی برای سادگی فقط از واژه خلیج استفاده می کنند اما از اینکه نام جعلی بکار ببرند تا حدودی اکراه دارند مگر در مواردی که تطمیع در کار بوده باشد
اما حکام عربی خلیج فارس برای جعل این نام، یک سری دلایل کاملا واهی دارند. از جمله این که می گویند درست است که نام تاریخی این جا خلیج فارس است، اما زمانی که یونانی ها و رومی ها نام خلیج فارس را به این پهنه آبی دادند، در آن زمان دولت قدرتمند عربی در سواحل خلیج فارس نبوده است، اما در حال حاضر 6 کشور عربی در سواحل خلیج فارس وجود دارد و حق خود می دانند که هر نامی را که تمایل دارند به این خلیج بدهند. اما پاسخ آن ها بسیار روشن است و هر کسی می داند که اولا اگر قرار باشد نام های پهنه های آبی را بر اساس کشورهای جدید بعد از تقسیمات استعماری و یا تعداد جمعیتی عوض کنند، اولین جا و مستحق ترین مکان که باید تغییر نام دهد، دریای عرب است. زیرا دریای عرب که امروزه سواحل کشورهای پاکستان و هندوستان تا مالدیو ویمن و بخشی سواحل شرقی ایران را در بر می گیرد، تنها یک کشور عربی را در بر دارد. اگر مبنا جمعیت و تعداد دولتها معیار باشد پس پاکستانی ها و هندی ها و ایرانی ها حق دارند نام ان را برگردانند به نام تاریخی آن بویژه اینکه" دریای عرب" نامی هست که برای اولین بار استعمار بخصوص پرتغال و انگلیس آن را ساخت و قبل از استعمار، هیچ عربی و هیچ مکتوب عربی ، آن جا را دریای عرب ننامیده است و به آن پهنه آبی " بحر فارس" ، بحر محیط عجم ، مکران و گاهی بحر اخضر می گفتند لذا چیزی به نام دریای عرب وجود نداشته است، اما در حال حاضر در مکاتبات جهانی و نقشه های بین المللی به پهنه آبی از خلیج عمان تا کرانه های پاکستان، هند و مالدیو دریای عرب گفته می شود. ضمن اینکه کشورهای عربی خلیج فارس تنها یک نام عربی را یدک می کشند و هویت عربی ندارند اما در مورد خلیج فارس دلایل بسیار متعددی وجود دارد که این نام نباید تغییر کند، از جمله نقشه های رسمی، رویه و عرف کشورها، دلایل حقوقی و معاهدات و قراردادهای رسمی خود عرب ها و کنوانسیون های بین المللی، کاربرد مستمر چند هزار ساله این نام و احادیث نبوی و حداقل در دو حدیث از پیامبر اسلام هست که بحر فارس بکار برده اند حدود 60 تفسیر قرانی قرون گذشته به بحر فارس اشاره دارد. در قرون گذشته و در 2500 سال هیچ روندی و تلاشی برای تغییر نام این پهنه آبی وجود نداشته است. از سوی دیگر اعتراف جغرافیدانان عربی و مفسرین قرآن و کتب تاریخی عربی و احادیث علمای عرب است که همگی بر صحت کاربرد نام خلیج فارس تاکید دارند.
در مورد آینده تحریف نام خلیج فارس و راهکارهای مقابله با آن باید گفت که متاسفانه جایی که پول هزینه میشود، ممکن است در نهایت افراد به هدفی که دارند برسند. وقتی آن ها به موسسات جغرافیایی و کارتوگراف ها و اتاق های فکر و دانشگاه ها پول می دهند و از آن ها می خواهند که در کنار نام پرشین گلف یا خلیج فارس از نام خلیج عربی استفاده کنند، به مرور این انتظار وجود دارد که این کار انجام شود. به برکت کوشش های بی تکلف ایراندوستان و حقیقت جویان تاکنون موفق نشده اند که سازمان ملل و سازمان های رسمی را قانع کنند که این بدعت صورت گیرد . ولی در نهایت اگر ما سکوت کنیم و منفعل عمل کنیم، آن ها قطعا موفق خواهند شد. اگر تاکنون موفق نشده اند، یقین بدانید که به دلیل عکس العمل های مردمی و یا رسمی است که از جانب ایران انجام شده است. درست است که نمی توان رسانه های خارجی را مجبور به استفاده از نام کهن خلیج فارس کنیم، اما فرصت آگاه سازی را هیچ موقع نباید از دست داد و باید دائما و مستمرا این آگاه سازی در ارتباط با پیشینه این نام انجام شود که بدانند با چه نام و هویتی کهن و غنی رو به رو هستند و نام جدیدساخته چه جایگاهی در تاریخ و اسناد تمدنی دارد. به این دلیل که بسیاری از این روزنامه نگاران افراد جوان و بی تجربه ای هستند و در مورد پیشینه موضوعات بررسی انجام نمی دهند و در اینگونه موارد تقلید گر و کپی گر هستند، اما اطلاع رسانی ها و روشنگری ها بسیار کمک کرده است. اطلاع رسانی هایی که انجام شده است، در اینترنت موجود است و به راحتی قابل دسترس است. در قدیم این تحریف و جعل نام را در جراید و روزنامه ها خیلی بیشتر می دیدیم. مطبوعات و اهل قلم و اندیشه و مردم البته باید واکنش عاقلانه نشان دهند زیرا این نام هیچ ربطی به قوم و نژاد ندارد و منسوب به سرزمین ایران که در قدیم خارجی ها آنرا مملکت فارس و یا پرشیا و یا ملک عجم می نامیدند، بعضی به اشتباه فکر می کنند این نام به قوم فارس ارتباط دارد این اشتباه است قوم فارس وجود ندارد بلکه زبان و تمدن فارسی داریم به هر حال این هویت تاریخی تاکنون حفظ شده است و 2500 سال علی رغم تمام تهاجمات و تغییرات و ناملایمات این نام تغییر نکرده است و ما نیز در این دوره نباید اجازه دهیم که این نام تغییر کند.



ورود کاربر

درصورتیکه از اعضای دانشگاه فردوسی مشهد می باشید، برای ورود به سایت از شناسه پرتال دانشگاهی خود (پویا) استفاده نمایید

khane ma


robatt

خانه نشریات اسپانسر نشریات

sanad1

598323
امروز
دیروز
این هفته
هفته گذشته
این ماه
ماه گذشته
تمام بازدیدها
۸۹
۱۲۶۷
۱۳۵۶
۷۳۲۱
۲۵۵۵۱
۲۸۹۲۴
۵۹۸۳۲۳

افراد آنلاین

ما 12 مهمان و 0 عضو آنلاین داریم