تاریخچه رده‌بندی سنی بازی‌ها

نویسنده : علی گلدانی(ورودی ۱۳۹۳ مهندسی کامپیوتر - نرم افزار),آیدین اعظم نوری(ورودی ۱۳۹۶ مهندسی کامپیوتر - نرم افزار)
چکیده : پس از این‌که صنعت بازی‌های ویدیویی وارد عصر 16 بیتی شد، ظرفیت گرافیک و صدا در آن بسیار افزایش یافت. خون و جراحت نسبت به بازی‌های 8 بیتی بسیار زنده‌تر و واضح‌تر گشت. به‌عنوان مثال، خون در بازی‌های 8 بیتی به‌صورت تکه‌ای و ناواضح به‌نظر می‌رسید، در حالی که در بازی‌های 16 بیتی قابلیت نمایش واضح جاری شدن را داشت که کاملاً قابل تشخیص بود. پس از انتشار بازی‌هایی مانند Mortal Kombat‌، Doom، Night Trap و Lethal Enforcers جنجال‌های زیادی در مورد محتوای بازی‌های ویدیویی به‌وجود آمد. مبحث خشونت بازی‌های ویدیویی و انحرافاتی که در جامعه به‌وجود آورده است توسط «جو لایبرمن » و «هرب کهل » که سردمداران آن بودند در اواخر سال 1992 به کنگره کشیده شد. نتیجه این شد که به صنعت نرم‌افزارهای سرگرم‌کننده یک سال وقت داده شود تا یک نظام رده‌بندی عملی طراحی کنند وگرنه دولت فدرال وارد صحنه خواهد شد و نظام رده‌بندی را شخصاً تعیین خواهد کرد. در همین زمان، VRC توسط سگای آمریکا تشکیل شده بود که اکثر بازی‌های خود را رده
در سال 1994، RSAC توسط تشکیلات ناشران نرم‌افزار، SPA به‌ وجود آمد. اگرچه به‌علت انتقادهای بسیاری که از VRC و RSAC شد، VRC در سال 1994 و RSAC در سال 1999 از رده خارج شدند. در تاریخ بیست و نهم جولای سال 1994 طی طرح پیشنهادی رسمی IDSA به کنگره آمریکا، ESRB ارائه و تصویب شد.
در سپتامبر سال 1994 ESRB تاسیس و به‌عنوان رده‌بندی کننده‌ی رسمی بازی‌های ویدیویی در ایالات متحده شناخته شد. در همان زمان بسیاری از شرکت‌های سازنده بازی مانند LucasArts‌، Sierra On-Line و 3D Realms به‌علت این‌که عضو SPA بودند همچنان از سیستم RSCA استفاده می‌کردند. در نتیجه بازی‌های کنسولی و برخی بازی‌های ویدیویی رده ESRB و برخی دیگر از بازی‌های ویدیویی رده RSAC داشتند. سرانجام تمامی شرکت‌ها حتی 3DO پذیرفتند که از سیستم رده‌بندی ESRB پیروی کنند.
نظام‌های رده‌بندی سنی بازی‌های ویدیویی در جهان

در زیر به نظام‌های مختلف رده‌بندی سنی بازی‌های ویدیویی در جهان اشاره و در قالب جدولی ترسیم شده است:

(تصویر جدول در صفحه 47 نشریه می‌باشد.)

هم‌چنین 2 نظام از مهم‌ترین نظام‌های رده‌بندی سنی بازی‌های ویدیویی در زیر توضیح داده می‌شود:
نظام رده‌بندی ESRB
ESRB سازمانی است که رده‌بندی و قوانین کلی تبلیغات در زمینه بازی‌های رایانه‌ای و کنسولی و سایر نرم‌افزارهای تفریحی و سرگرم‌کننده در ایالات متحده آمریکا و کانادا را بر عهده دارد (این مساله به‌صورت رسمی توسط هر یک از استان‌های کانادا در سال 2005 - 2004 پذیرفته شد). این سازمان در سال 1994 توسط IDSA تأسیس شد و تا اوایل سال 2003 تعداد هشت هزار بازی را که توسط سیصد و پنجاه ناشر فرستاده شده بود، رده‌بندی سنی کرد.
بسیاری از افراد معتقدند که ESRB سبب ترویج محدودسازی رسانه‌ها خواهد شد، در حالی که دیگران وجود رده برای هر نرم‌افزار را یک امر ضروری می‌دانند.
ESRB برای هر بازی بر اساس محتوای آن، رده تعیین می‌کند که دقیقاً مانند کاری است که Motion Picture Rating System انجام می‌دهد و در بسیاری از کشورها مورد استفاده قرار می‌گیرد. هدف از این کار کمک به خریداران برای بهتر دانستن محتوای بازی و تناسب سنی محصول است. رده بازی بر روی جعبه آن چاپ می‌شود و هم‌چنین در رسانه‌ها، تبلیغات و وب‌سایت‌ها به نمایش درمی‌آید.


ESRB
فقط بزرگسالان 17 سال به بالا 13 سال به بالا 10 سال به بالا 6 سال به بالا 3 سال به بالا
نظام رده‌بندی PEGI
سیستم اطلاعات بازی در اتحادیه اروپا PEGI، برای رده‌بندی سنی بازی‌ها در سال 2003 به منظور اطلاع‌رسانی به والدین اروپایی در هنگام خرید این بازی‌ها تأسیس شد. این سیستم برای اطمینان دادن در زمینه عدم استفاده از یک بازی توسط افرادی که از نظر سنی مناسب آن بازی نیستند، طراحی شده است. این سیستم از طرف تولیدکنندگان اصلی کنسول‌های بازی شامل اکس‌باکس، پلی‌استیشن، نینتندو و هم‌چنین تولیدکنندگان و ناشران بازی در اروپا مورد حمایت قرار می‌گیرد. سیستم رده‌بندی سنی توسط فدراسیون نرم‌افزارهای تعاملی اروپا ISFE، ایجاد شد و مورد حمایت تشویقی کمیسیون اروپا، که یک سیستم جدید برای هماهنگ‌سازی اروپا در زمینه محافظت از کودکان را مدنظر داشت، قرار گرفت.
در اوایل بهار سال 2003 میلادی، PEGI جایگزین سیستم‌های رده‌بندی ملی موجود در کشورهای مختلف اروپا شد و به‌عنوان سیستم واحد در اکثر کشورهای اروپا مورد استفاده قرار گرفت. رده‌بندی سنی بازی‌ها، بر رو و پشت جعبه و یا جلد بازی‌ها نمایش داده می‌شود.
سیستم رده‌بندی سنی، دو مؤلفه مجزا ولی مکمل یک‌دیگر را با هم مقایسه می‌کند. اولین مؤلفه، رده سنی بوده که تقریباً مشابه سایر سیستم‌های رده‌بندی است. PEGI، از رده‌های سنی 3+، 7+، 12+، 16+ و 18+ استفاده می‌کند. دومین مؤلفه، تعدادی توضیح‌دهنده‌های محتوای بازی هستند؛ این توضیح‌دهنده‌ها به صورت نمادهایی هستند که در پشت جعبه بازی نشان داده می‌شوند و نمایانگر محتواهای موجود در بازی است. با توجه به نوع بازی، تا 6 سمبل توضیح‌دهنده محتوا ممکن است در پشت جعبه بازی آورده شود. شدت محتواها متناسب با رده سنی مناسب تعیین شده برای بازی است.
ترکیب رده سنی و توضیح‌دهنده محتوا به والدین و کسانی که بازی را برای کودکان خریداری می‌کنند، اجازه می‌دهد متوجه شوند که آیا بازی برای کودک مورد نظر مناسب است یا خیر. سیستم PEGI، در 30 کشور اروپایی و آفریقای جنوبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. کشورهای اروپایی استفاده کننده از PEGI عبارتند از:
اتریش، بلژیک، بلغارستان، قبرس، جمهوری چک، دانمارک، استونی، فنلاند، فرانسه، یونان، مجارستان، ایسلند، ایرلند، ایتالیا، لاتویا، لیتوانی، لوکزامبورگ، مالت، هلند، نروژ، لهستان، پرتغال، رومانی، روسیه، اسلواکی، اسلوونی، اسپانیا، سوئد، سوئیس و انگلستان.



PEGI
18 سال به بالا 16 سال به بالا 12 سال به بالا 7 سال به بالا 3 سال به بالا

درباره اهمیت رده‌بندی سنی بازی‌های ویدیویی
یکی از مهم‌ترین دلایل گرایش شدید افراد به دنیای مجازی این است که فرد در برخورد با این دنیای نامحدود و جدید، می‌تواند مفاهیمی چون شجاعت، ترس، لذت، سرعت، قدرت، مدیریت و امثال آن‌ها را تجربه نماید. تجربه چنین مفاهیمی در دنیای واقعی و در زمانی بسیار کوتاه، تقریباً غیر ممکن و محال است. بنابراین روز به‌ روز به تعداد افراد مخاطب بازی‌های ویدیویی افزوده می‌شود و این در حالی است که تنوع سنی علاقه‌مندان به بازی‌ها نیز گسترش می‌یابد. بازی‌های ویدیویی می‌توانند تأثیرات ویژه‌ای را بر ‌مخاطبین خود داشته باشند. برای نمونه در یک بازی خشن، بازیکن ممکن است روزها و ماه‌های متمادی نقش خاصی را در بازی به عهده گرفته و با همزادپنداری، نقش خود را در داستان بازی ببیند و با فهم کامل آن، کاملاً تحت تاثیر آن قرار گیرد. بدین ترتیب، تأثیرات ناشی از بازی‌های ویدیویی می‌توانند چندین برابر یک فیلم در کاربر ایجاد واکنش نماید.
با توجه به وجود صحنه‌های غیر اخلاقی، خشن، دلهره‌آور و‌ از این قبیل، در بسیاری از بازی‌ها و هم‌چنین نگرانی‌های فرهنگی، تربیتی و اجتماعی خانواده‌ها و مسئولین فرهنگی کشورهای مختلف، کشورها را به تدوین نظام‌ ویژه‌ای برای رده‌بندی بازی‌های ویدیویی وادار کرده است. با تدوین این نظام و داشتن کنترل‌‍‌های لازم و ارائه اطلاعات دقیق به خانواده‌ها، می‌توان از صدمات جبران‌ناپذیری که گروه سنی اصلی مخاطب این گونه بازی‌ها، یعنی کودکان و نوجوانان را تهدید می‌کنند، جلوگیری به عمل آورد.
نظام‌های رده‌بندی سنی بازی‌های ویدیویی که در کشورهای مختلف تدوین گشته‌اند، تابع قوانین و ارزش‌های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی هر کشور یا منطقه خاصی بوده است. از معتبرترین نظام‌های رده‌بندی سنی بازی‌های ویدیویی در جهان می‌توان به (ESRB) ویژه ایالات متحده و کانادا، (PEGI) ویژه اتحادیه اروپا (این دو نظام در قسمت قبل معرفی شده‌اند)، (CERO) ویژه ژاپن و آسیای شرقی اشاره کرد. امروزه تمام بازی‌های ویدیویی در کشورهای یاد شده بدون داشتن برچسب ویژه رده سنی مناسب، اجازه توزیع در بازار را نداشته و خانواده و خریداران به‌راحتی می‌توانند با مشاهده این برچسب‌ها، بازی متناسب با خواسته‌های خویش و سن فرزند خود را برای وی تهیه نمایند. آنچه که مسلم است صنعت بازی‌های ویدیویی دارای رشد تصاعدی و روزافزون بوده و این پدیده‌‍‌‌ای است که در دیگر صنایع و تولیدات فرهنگی غرب کم‌تر به چشم می‌خورد. سود سرشار اقتصادی و فرهنگی این گروه از تولیدات، آنچنان قابل توجه بوده که صاحبان صنعت بازی را تا سالیان سال از ایجاد یک نظام نظارتی و هدایتی بر این‌گونه تولیدات غافل کرده بود. بدین ترتیب که این کشورها پس از گذشت 20 سال از عمر این پدیده متوجه آثار بهداشتی، روانی، جسمانی، تبعات حقوقی و اجتماعی این صنعت شدند و از ده سال پیش تاکنون سعی بر نظام‌مند نمودن این صنعت کرده‌اند. در این راستا به نظر می‌‌رسد، ایجاد نظام رده‌بندی سنی بازی‌های‌ ویدیویی اعم از وارداتی و تولید داخلی بسیار ضروری است. چرا که این سیستم می‌تواند با پشتوانه قانونی و تبلیغی به خودی خود برای وارد‌کننده، توزیع‌کننده، فروشنده و هم‌چنین مصرف‌کننده بازی بهترین ملاک برای آگاهی باشد.
بنابراین تدوین نظام رده‌بندی بازی‌های ویدیویی، به‌طوری که مبتنی بر قوانین و باورهای فرهنگی، دینی، اجتماعی و سیاسی کشورهای اسلامی باشد، امری بسیار ضروری است. بدین ترتیب ما سیستم رده‌بندی نوینی به نام «ESRA» (نظام رده‌بندی اسرا) را راه‌اندازی کردیم. ESRA کلیه بازی‌ها را مورد ارزیابی قرار داده و اطلاع‌رسانی صحیحی به جامعه کشورهای اسلامی انجام می‌دهد.
نقشه‌ای که در زیر نمایش داده شده است، توسط سایت ویکی‌پدیا تهیه گشته که در صفحه معرفی نظام‌های رده‌بندی سنی بازی‌های ویدیویی قرار دارد. همان‌طور که در نقشه نیز مشخص بوده، در منطقه خاورمیانه تنها کشوری که دارای این نظام هست، جمهوری اسلامی ایران است.
نظام‌های رده‌بندی سنی بازی‌های ویدیویی در جهان (سایت Wikipedia)
ادامه دارد...

شناسنامه نشریه